Cách mạng tháng Tám năm 1945 là mốc son chói lọi trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh, lần đầu tiên trong lịch sử, nhân dân ta đã vùng lên, giành lại độc lập, lật đổ ách thống trị thực dân, phong kiến, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Cách mạng tháng Tám thành công không chỉ có ý nghĩa đặc biệt đối với lịch sử Việt Nam mà còn mang tầm vóc thời đại, có ý nghĩa quốc tế sâu sắc, cổ vũ mạnh mẽ các dân tộc thuộc địa và các lực lượng bị áp bức trên thế giới đứng lên đấu tranh vì độc lập, tự do, dân chủ và tiến bộ xã hội.

        Ngày 02/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản “Tuyên ngôn Độc lập”, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đặt nền móng cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc sau này.

        Nhân dịp kỷ niệm 81 năm Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Thư viện tỉnh Hưng Yên xin trân trọng giới thiệu tới quý bạn đọc một số tác phẩm hay viết về mốc son lịch sử hào hùng của dân tộc.

        Cuốn sách “Cách mạng tháng Tám - Một trang sử oanh liệt của cách mạng Việt Nam” được Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật ấn hành năm 2025, dày 198 trang, khổ 12x19cm. Đây là tác phẩm tuyển chọn và giới thiệu một số bài viết liên quan đến Cách mạng tháng Tám năm 1945, từ năm 1941-1946 của Tổng Bí thư Trường Chinh. Với lập luận chặt chẽ, tư liệu phong phú, góc nhìn của một người trong cuộc, cuốn sách không chỉ tái hiện khí thế hào hùng của mùa thu lịch sử năm 1945 mà còn khẳng định vai trò lãnh đạo đúng đắn của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Nội dung cuốn sách gồm ba phần:

        Phần thứ nhất: Sửa soạn khởi nghĩa, trình bày quá trình chuẩn bị toàn diện cho cuộc Tổng khởi nghĩa, từ việc xây dựng cơ sở cách mạng, củng cố tổ chức Đảng, phát triển các đoàn thể quần chúng đến xây dựng lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang. Tác giả phân tích bối cảnh quốc tế và trong nước trước năm 1945, đặc biệt là sự kiện phát xít Nhật đảo chính Pháp, sự suy yếu nhanh chóng của chủ nghĩa phát xít, tạo nên thời cơ thuận lợi cho cách mạng Việt Nam. Đặc biệt nhấn mạnh vai trò của Hội nghị Trung ương, Hội nghị Quân sự cách mạng Bắc Kỳ, Quốc dân Đại hội Tân Trào, Chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”, coi đây là những quyết định mang tính chiến lược giúp toàn Đảng, toàn dân chuẩn bị đầy đủ về lực lượng, tinh thần trước giờ khởi nghĩa. Qua những phân tích sâu sắc, Tổng Bí thư Trường Chinh khẳng định, thắng lợi của Cách mạng tháng Tám không phải là kết quả của sự ngẫu nhiên mà là thành quả của một quá trình chuẩn bị lâu dài, công phu, khoa học.

        Phần thứ hai: Tiến lên! Đuổi giặc, cứu nước!. Tái hiện không khí sục sôi của cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 trên phạm vi cả nước. Từ lệnh Tổng khởi nghĩa được phát ra, nhân dân ở Hà Nội, Huế, Sài Gòn và nhiều địa phương đã đồng loạt đứng lên giành chính quyền trong thời gian rất ngắn. Sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh, nghệ thuật nắm bắt thời cơ cách mạng với phương châm hành động nhanh chóng, kiên quyết và đúng lúc. Một trong những tư tưởng xuyên suốt được nhắc đến là lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Giờ quyết định cho vận mệnh dân tộc ta đã đến. Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”. Tiếp theo là sự kiện lịch sử ngày 02/9/1945, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, khẳng định trước quốc dân và thế giới: “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và sự thật đã thành một nước tự do, độc lập”. Đây là minh chứng sinh động cho thắng lợi trọn vẹn của cuộc Tổng khởi nghĩa, sự ra đời của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

        Phần thứ ba: Thắng lợi vĩ đại và bài học lịch sử. Đây là phần tổng kết có giá trị lý luận sâu sắc, trong đó phân tích những nguyên nhân làm nên thắng lợi của Cách mạng tháng Tám cũng như những bài học quý báu đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam. Thắng lợi của cuộc cách mạng là nhờ sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, sự chuẩn bị chu đáo về mọi mặt, tinh thần yêu nước, sức mạnh đại đoàn kết của toàn dân tộc, cùng với khả năng nắm bắt đúng thời cơ lịch sử. Đồng thời, rút ra nhiều bài học quan trọng như: luôn giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng, phát huy sức mạnh nhân dân, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, biết chủ động, sáng tạo trong mọi tình huống cách mạng. Những phân tích của Tổng Bí thư Trường Chinh không chỉ có giá trị đối với việc nghiên cứu lịch sử mà còn là cơ sở lý luận quan trọng cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới.

         “Chuyện người nữ Giải phóng quân kéo cờ trong Ngày Độc lập” là cuốn hồi ký giàu giá trị lịch sử và nhân văn của Đàm Thị Loan, người nữ chiến sĩ Việt Minh. Bà Đàm Thị Loan (1926 - 2010), thiếu nữ người dân tộc Tày, một trong ba đội viên nữ tham gia Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập ở Cao Bằng ngày 22/12/1944. Nữ chiến sĩ Đàm Thị Loan là một trong hai người vinh dự tham gia thượng cờ tại Quảng trường Ba Đình lịch sử ngày 02/9/1945. Sau này, bà trở thành sĩ quan của Quân đội nhân dân Việt Nam và là vợ của Đại tướng Hoàng Văn Thái.

        Hồi ký “Chuyện người nữ Giải phóng quân kéo cờ trong Ngày Độc lập” được Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật ấn hành năm 2025, khổ 12x19cm, dày 155 trang, nội dung gồm hai phần:

        Phần thứ nhất: Từ “địa điểm đỏ” đến Quảng trường Ba Đình, kể lại tuổi thơ, quá trình giác ngộ cách mạng và những năm tháng tham gia hoạt động của tác giả tại Cao Bằng, một trong những cái nôi của cách mạng Việt Nam. Từ những cơ sở cách mạng bí mật, những “địa điểm đỏ” gắn với sự lãnh đạo trực tiếp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, người nữ chiến sĩ trẻ từng bước trưởng thành trong phong trào Việt Minh, tham gia công tác liên lạc, tuyên truyền, huấn luyện và chiến đấu. Cuốn sách tái hiện sinh động không khí sục sôi của Cách mạng tháng Tám năm 1945 và niềm vinh dự lớn lao khi tác giả được lựa chọn cùng đồng đội thực hiện nghi thức kéo lá cờ đỏ sao vàng trong Lễ Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình lịch sử.

         Phần thứ hai: Đi tiếp chặng đường cách mạng vẻ vang, tiếp tục ghi lại hành trình cống hiến của Đàm Thị Loan sau Ngày Độc lập. Dù đất nước bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ, tác giả vẫn luôn giữ vững niềm tin vào thắng lợi của cách mạng, tiếp tục tham gia nhiều nhiệm vụ quan trọng và gắn bó với quân đội trong suốt quá trình đấu tranh bảo vệ Tổ quốc. Những câu chuyện về cuộc sống chiến khu, tình đồng chí, đồng đội, những lần gặp gỡ Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng biết bao kỷ niệm trong những năm tháng kháng chiến được kể lại bằng giọng văn mộc mạc, chân thành, giúp người đọc hiểu rõ hơn những hy sinh thầm lặng của các thế hệ đi trước. Cuốn sách cũng khắc họa hình ảnh người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh với những phẩm chất cao đẹp: yêu nước, kiên cường, giản dị, thủy chung và luôn đặt lợi ích của dân tộc lên trên lợi ích cá nhân. Xen kẽ trong các câu chuyện là nhiều tư liệu, hình ảnh, ký ức lịch sử quý giá, góp phần làm sáng rõ vai trò của phụ nữ trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng đất nước. Đặc biệt, hình ảnh người nữ Giải phóng quân kéo cờ trong buổi lễ khai sinh nước Việt Nam đã trở thành biểu tượng đẹp về lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, nhắc nhở các thế hệ hôm nay luôn ghi nhớ công lao của những người đã làm nên mùa thu lịch sử năm 1945.

          Với lối kể chuyện chân thực, giàu cảm xúc, đậm tính tư liệu, “Chuyện người nữ Giải phóng quân kéo cờ trong Ngày Độc lập” không chỉ là cuốn hồi ký về một nhân chứng lịch sử mà còn là bản anh hùng ca về lòng yêu nước, tinh thần cách mạng, khát vọng độc lập của dân tộc Việt Nam. Cuốn sách mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc trong công tác giáo dục truyền thống cách mạng, bồi dưỡng lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm đối với thế hệ trẻ hôm nay. Đồng thời, sách giúp bạn đọc hiểu rõ hơn giá trị của độc lập, tự do, trân trọng những hy sinh to lớn của các thế hệ cha anh, tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, ý chí vươn lên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam giàu mạnh, văn minh.

        Nhân kỷ niệm 76 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2/9, Nhà xuất bản Kim Đồng phát hành ấn phẩm đặc biệt “Bác Hồ viết Tuyên ngôn Độc lập” của tác giả Kiều Mai Sơn.

        Cuốn sách là bức tranh chân thực và giàu cảm xúc về hành trình Bác Hồ từ chiến khu Tân Trào về Hà Nội, quá trình Người soạn thảo Tuyên ngôn Độc lập tại ngôi nhà số 48 Hàng Ngang, Người hội ý với các trí thức, lãnh đạo cách mạng như Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp, Vũ Đình Hòe, Phạm Văn Đồng và những giờ phút đầy xúc động khi văn kiện lịch sử được hoàn thành, đọc trước toàn dân tộc tại Quảng trường Ba Đình ngày 02/9/1945.

        Với dung lượng 144 trang, gồm 10 mục, cuốn sách được tác giả Kiều Mai Sơn dành rất nhiều thời gian, tâm huyết thu thập, phân loại, đối chiếu các nguồn tài liệu, từ hồi ký của những nhân vật lịch sử như Vũ Đình Hòe, Trần Huy Liệu, Võ Nguyên Giáp, Lê Thanh Nghị, đến các văn bản chính thống và nghiên cứu quốc tế. Các nguồn tư liệu đều đã có sự thẩm định, điều tra và khảo chứng tỉ mỉ. Vì vậy, cuốn “Bác Hồ viết Tuyên ngôn độc lập” trở thành một tài liệu đáng tin cậy, cung cấp thông tin lịch sử quý giá, các tình tiết mới xoay quanh quá trình Chủ tịch Hồ Chí Minh khởi thảo, hoàn thiện bản Tuyên ngôn độc lập.

        Nhà sử học Na Uy Tonnesson khi nghiên cứu về lịch sử Cách mạng tháng Tám 1945 của Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận định: “Tuyên ngôn Độc lập ngày mồng 2/9/1945 của Việt Nam nằm trong nguồn cảm hứng chủ yếu của một đường lối đấu tranh lớn, ra đời sau Chiến tranh Thế giới thứ hai. Đó là quá trình giành độc lập dân tộc trên phạm vi toàn cầu”.

        Giáo sư sử học Furuta Motoo, Trường Đại học Tokyo, Nhật Bản, đánh giá: “Theo tôi, sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh và tư tưởng của Người mang tính thời đại rất lớn, chứ không chỉ có ý nghĩa quan trọng đối với riêng dân tộc Việt Nam”.

       Tuyên ngôn Độc lập sau khi được Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc trước quốc dân đồng bào đã được dịch ra tiếng Anh, tiếng Pháp…để công bố với toàn thế giới về việc khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á.

        “Bác Hồ viết Tuyên ngôn Độc lập” được đánh giá là cuốn sách ý nghĩa, giúp bạn đọc hiểu sâu sắc thêm về một thời điểm lịch sử trọng đại của dân tộc Việt Nam. Đồng thời là nguồn tư liệu giá trị dành cho các đối tượng học tập, nghiên cứu về lịch sử nước nhà nói chung, cuộc đời, sự nghiệp của Chủ tịch hồ Chí Minh nói riêng.

        Cứ mỗi độ thu về, sắc cờ đỏ sao vàng tung bay rực rỡ khắp mọi miền Tổ quốc, nhắc nhớ về mùa thu năm 1945, mùa thu của khát vọng, của ý chí và của hàng triệu trái tim đang cùng chung nhịp đập, dường như trong mỗi chúng ta lại vang lên câu hát, dâng lên niềm xúc động, tự hào khi được là người dân Việt Nam.

“Mười chín tháng Tám, ánh sáng tự do đưa tới.

Cờ bay nơi nơi, muôn ánh sao vàng….

..... Mười chín tháng Tám, chớ quên là ngày khởi nghĩa

Hạnh phúc sáng tỏ, non sông Việt Nam.”

                                     (“Mười chín tháng Tám”, nhạc sĩ Xuân Oanh)

        Chào mừng kỷ niệm 81 năm Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, chúng ta cùng ôn lại truyền thống đấu tranh hào hùng của dân tộc và khẳng định những thành tựu to lớn đã đạt được. Đây là dịp để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta phát huy tinh thần yêu nước, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, quyết tâm thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; biến những thành tựu vẻ vang trong quá khứ thành động lực để hoàn thành sứ mệnh lịch sử trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.

        Thư viện tỉnh Hưng Yên trân trọng giới thiệu và kính mời quý vị tìm đọc!

                                                                                                                                                                  Nguyễn Thị Tuyết Mai