Đồng chí Nguyễn Đức Cảnh là một trong những nhà lãnh đạo tiền bối của Đảng, người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ông sinh ngày 02/02/1908 tại làng Diêm Điền, tổng Hổ Đội, huyện Thụy Anh (nay là xã Thái Thụy, tỉnh Hưng Yên) trong một gia đình nhà nho nghèo, có truyền thống yêu nước và trọng nghĩa. Thân phụ Nguyễn Đức Cảnh là ông Nguyễn Đức Triết người gốc làng Diêm Điền, đỗ cử nhân nhưng không làm quan mà mở trường dạy học. Thân mẫu là bà Trần Thị Thùy quê làng Cổ Am, Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng. Sau khi học xong bậc tiểu học, ông tiếp tục học ở trường Thành Chung, Nam Định. Tại đây, đồng chí và các bạn học cùng chí hướng đã tham gia các phong trào yêu nước như đấu tranh đòi ân xá cụ Phan Bội Châu năm (1925), để tang cụ Phan Châu Trinh năm (1926).

        Năm 1927, Nguyễn Đức Cảnh đã gia nhập nhóm "Nam Đồng thư xã" - tiền thân của tổ chức Việt Nam Quốc dân Đảng. Cũng trong thời gian này, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh được tham dự lớp huấn luyện chính trị của Tổng bộ Thanh niên Cách mạng đồng chí Hội.

        Tháng 3/1929, Nguyễn Đức Cảnh tham gia Chi bộ Cộng sản đầu tiên gồm 7 đồng chí tại nhà số 5D - Hàm Long, Hà Nội. Ngày 17/6/1929, Đông Dương Cộng sản Đảng được thành lập với sự đóng góp tích cực của đồng chí Nguyễn Đức Cảnh. Đồng chí tham gia Ban Chấp hành lâm thời, trực tiếp chỉ đạo tổ chức Công hội Đỏ. Ngày 28/7/1929, tại Đại hội thành lập Tổng Công hội Đỏ Bắc Kỳ, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh được bầu làm Tổng Thư ký và phụ trách tờ báo "Lao động" và tạp chí "Công hội đỏ".

       Tại Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản (thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam) từ ngày 03 đến 07/02/1930 tại Hương Cảng, Trung Quốc, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh được cử làm Bí thư Xứ uỷ Bắc Kỳ.

       Tháng 4/1930, đồng chí tổ chức đón và bảo đảm an toàn cho Tổng Bí thư Trần Phú về nước khảo sát phong trào công nhân Hải Phòng đồng thời đóng góp ý kiến thực tiễn giúp đồng chí Trần Phú khởi thảo Luận cương chính trị của Đảng năm 1930. Cuối tháng 10/1930, đồng chí được Trung ương Đảng điều động vào tham gia Ủy viên Ban Thường vụ xứ ủy Trung Kỳ, Trưởng Ban Tuyên huấn Xứ ủy để tăng cường lãnh đạo phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh.

        Tháng 4/1931 trên đường đi công tác, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh bị thực dân Pháp bắt. Trong xà lim án chém, dù bị địch tra tấn dã man đến tàn phế nhưng đồng chí vẫn giữ vững ý chí, tập trung sức để viết cuốn "Công nhân vận động" chuyển ra cho Đảng.

        Đúng 5 giờ sáng ngày Chủ nhật 31/7/1932, Nguyễn Đức Cảnh bước lên máy chém tại đề lao Hải Phòng. Trước khi ngã xuống Nguyễn Đức Cảnh cùng đồng đội Hồ Ngọc Lân đĩnh đạc hô lớn: Đả đảo đế quốc Pháp xâm lược! Việt Nam độc lập muôn năm! Đảng Cộng sản Đông Dương muôn năm!

        Đồng chí đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ (24 tuổi), song cống hiến của đồng chí với giai cấp công nhân, với Đảng Cộng sản và dân tộc vô cùng to lớn. Ghi nhận công lao đóng góp của đồng chí cho sự nghiệp cách mạng Việt Nam, năm 2007, Nhà xuất bản Lao động cho ra mắt bạn đọc cuốn sách “Lãnh tụ Nguyễn Đức Cảnh”.

        Cuốn sách do Nhà văn Lê Bính sưu tầm, biên soạn, sách dày 583 trang, khổ 16x24cm, nội dung cuốn sách bao gồm các hình ảnh, bài viết của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các tác phẩm văn học nghệ thuật ca ngợi ý chí, nghị lực và công lao của đồng chí với sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng, của dân tộc được chia thành các phần sau:

        Phần 1: Một số hình ảnh tư liệu lịch sử liên quan đến gia đình, hoạt động cách mạng của đồng chí Nguyễn Đức Cảnh. Phần này giới thiệu những bức ảnh quý giá như: Cụ Nguyễn Đức Tiết - Thân phụ của đồng chí Nguyễn Đức Cảnh và các bức ảnh gắn với quá trình hoạt động cách mạng của đồng chí như: Nhà thương làm phúc Hải Phòng; Nhà máy thảm len Hàng Kênh cơ sở hoạt động của đồng chí năm 1928-1929; Ngôi nhà 1/42 - Đường Mê Linh - Hải Phòng, địa điểm mở các lớp huấn luyện đào tạo cán bộ cách mạng; Nhà số 5D - Phố Hàm Long, Hà Nội nơi đồng chí tham gia thành lập Chi bộ Cộng sản đầu tiên ở Bắc Kỳ cuối tháng 3-1929; Ngôi nhà số 312 Khâm Thiên trụ sở Chi bộ Cộng sản đầu tiên họp để quyết định thành lập Đông Dương cộng sản Đảng 6-1929; Ngôi nhà số 25B Trần Nguyên Hãn - trụ sở của Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí hội, cũng là nơi làm việc của đồng chí Nguyễn Đức Cảnh từ năm 1927-1930; Cảng Hải Phòng cơ sở đồng chí đã hoạt động lãnh đạo phong trào công nhân 1929-1930; Nhà máy xi măng Hải Phòng nơi đồng chí đã trực tiếp hoạt động và tổ chức xây dựng Chi bộ Đảng năm 1930; Nhà máy Diêm thành phố Vinh cơ sở lãnh đạo phong trào công nhân 1930-1931,….

        Phần 2: Những tác phẩm văn học, âm nhạc viết về Nguyễn Đức Cảnh từ năm 1932-2007 sưu tầm trong 11 tỉnh, thành đồng bằng, ven biển Bắc Bộ và Trung Bộ (Việt Nam). Nội dung bao gồm câu đối, câu viếng, bài cảm tưởng, bài thơ, bài hát, vở kịch như bài “Khóc Nguyễn Đức Cảnh” của đồng chí Đặng Xuân Thiều - người có thời kỳ hoạt động cách mạng cùng đồng chí Nguyễn Đức Cảnh; “Bài ca Nguyễn Đức Cảnh” của tác giả Nguyễn Đồng Hỗ - một đồng chí lão thành cách mạng; bài hát “Kể chuyện người cộng sản”; vở kịch thơ “Người biệt danh Bé Con” của Nhà văn Lê Bính,… Tất cả đều tập trung ca ngợi sự hy sinh anh dũng, tinh thần kiên trung của đồng chí Nguyễn Đức Cảnh với sự kính trọng, biết ơn của các tác giả.

       Phần 3: Một số lưu bút của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước; lãnh đạo Công đoàn, đoàn thể; cán bộ, nhân dân, văn nghệ sĩ báo chí, khách quốc tế. Đó là lưu bút của đồng chí Hoàng Việt người đã được đồng chí Nguyễn Đức Cảnh dìu dắt trong những năm đầu giác ngộ; đồng chí Lê Thanh Nghị - Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Thường trực Ban Bí thư; đồng chí Phạm Thế Duyệt, Ủy viên Bộ Chính  trị, Trưởng Ban Dân vận Trung ương; Thiếu tướng Vũ Ngọc Nhạ nhân một lần về thăm quê,… và giáo sư các trường đại học danh tiếng của Liên Xô, các chuyên viên trong đoàn công tác của Tiệp Khắc.

        Phần 4: Những tư liệu quý về Nguyễn Đức Cảnh trên Đông pháp thời báo, thực nghiệp dân báo như: “Nguyễn Đức Cảnh (tức Trọng) và Hồ Ngọc Lân đã lên máy chém” trên báo Đông Pháp ngày 31/7/1972; trích, lược dịch tài liệu của sở mật thám Bắc Kỳ về tình hình Đông Dương cộng sản Đảng và sự hoạt động tại Bắc Kỳ”; hồi ký lão thành cách mạng Nguyễn Công Thu “Hành trình Hà Nội - Quảng Châu - Hà Nội”; “Hai mùa xuân được sống với anh Nguyễn Đức Cảnh” của Nguyễn Hữu Túc; trích hồi ký của lão thành cách mạng Nguyễn Công Hòa, “Sống mãi tên anh của Nguyễn Khắc Phóng, Đoàn Trường Sơn,…

        Phần 5: Một số tham luận khoa học nghiên cứu, đánh giá vai trò lịch sử và công lao cống hiến của đồng chí Nguyễn Đức Cảnh. Các tham luận tập trung vào công lao của Nguyễn Đức Cảnh với Đảng bộ và nhân dân Hà Nội, với phong trào công nhân công hội Nghệ An và phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh 1930-1931.

        Cuốn sách “Lãnh tụ Nguyễn Đức Cảnh” là một tư liệu quý nhằm tôn vinh những cống hiến to lớn của đồng chí với Đảng, dân tộc và giai cấp công nhân Việt Nam. Đồng thời tập sách còn thể hiện được tình cảm, sự kính trọng, biết ơn của nhân dân cả nước, bạn bè quốc tế với đồng chí Nguyễn Đức Cảnh. Cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí là tấm gương sáng về tinh thần yêu nước, sự giác ngộ về chủ nghĩa cộng sản sâu sắc, tinh thần học tập rèn luyện, hy sinh cao cả vì sự nghiệp cách mạng cho thế hệ trẻ hôm nay và mai sau.

        Xin trân trọng kính mời quý độc giả tìm đọc!

                                                                                                                           Nguyễn Thị Minh